ग्रामीण आणि असंगठित क्षेत्रातील गरीब कामगारांसाठी सरकारने चालवलेली Aam Aadmi Bima Yojana ही एक विश्वासार्ह जीवन-बीमा योजना आहे. प्रीमियम अत्यंत कमी असून, मृत्यु, अपंगत्व आणि विद्यार्थांसाठी शिष्यवृत्तीचा सुरक्षा कवच उपलब्ध करून देते.
योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये
- लाइसेंस युक्त: LIC India द्वारे अंमलबजाविली जाते.
- न्यूनतम प्रीमियम: दर वर्षी ₹200 इतकी रक्कम, ज्याचा 50% केंद्र सरकार, 50% राज्य सरकार/नोडल एजन्सी भरतात.
- प्रभावित क्षेत्र: भर – भूमिहीन कामगार, मच्छीमाऱ, बुनकर, अंगणवाडी सेवा, ऑटो चालवणारे, सफाई कर्मचारी, इ. 48 कथित व्यवसायांना कवच दिलं जातं.
कवच आणि फायदे
- सामान्य मृत्यु: ₹30,000
- दुर्घटनात्मक मृत्यु / पूर्ण अपंगत्व: ₹75,000
- आंशिक अपंगत्व: एक डोळा किंवा एका हात/पायाचा नुकसान – ₹37,500
- शिष्यवृत्ती: 9वी ते 12वीच्या दोन मुलांना दरमहा ₹100 (अर्धवार्षिक देय)
- कर सवलत: आयकर कायद्याच्या कलम 80(D) आणि 10(10D) अंतर्गत लाभ मिळू शकतो.
पात्रता निकष
- वय 18–59 वर्षे
- कुटुंबीयाचा उत्पन्न ₹1 लाखांपेक्षा जास्त नसावा (BPL किंवा थोडे वर)
- फक्त प्रमुख कमावणारा सदस्य पात्र; एका कुटुंबातून एकच अर्जदार
- कोणत्याही अन्य सरकारी बीमा योजनेत न समाविष्ट असावा
अर्ज आणि क्लेम प्रक्रिया
- अर्ज: जवळच्या LIC शाखा, नोडल एजन्सी, किंवा पोलीस कार्यालयात फॉर्म भरून सबमिट करावा. सरल आणि सहज प्रक्रिया.
- आवश्यक कागदपत्रे: आधार, रेशन कार्ड/पत्त्याचा पुरावा, उत्पन्न प्रमाणपत्र, बँक तपशील, व्यवसाय / व्यवसायाचा पुरावा.
- दावा: मृत्यु / अपंगत्वप्रकरणी अर्ज दस्तऐवजांसह LIC किंवा nodal agency द्वारे NEFT/चेकद्वारे दिली जाते.
सारांश टेबल
| घटक | तपशील |
|---|---|
| प्रेमियम | ₹200/वर्ष (50% केंद्र, 50% राज्य नोडल) |
| सामान्य मृत्यु | ₹30,000 |
| दुर्घटना मृत्यु | ₹75,000 |
| आंशिक अपंगत्व | ₹37,500 |
| शिष्यवृत्ती | ₹100/महा × 2 मुलं (9–12वी) |
निष्कर्ष
आम आदमी बीमा योजना ही गरीब, असंगठित क्षेत्रातील कामगारांसाठी एक विश्वासार्ह सामाजिक सुरक्षा कवच आहे. कमी प्रीमियम, सोपी प्रक्रिया, आणि द्रुत लाभ वितरणामुळे ही योजना अत्यंत उपयोगी आहे. पात्रता असल्यास पटकन अर्ज करा आणि कुटुंबाच्या सुरक्षित भवितव्यासाठी पुढाकार घ्या!